Thứ hai, không rõ về phương thức xử lý tài sản bảo đảm là cho phép bên nhận thế chấp được nhận chính tài sản thế chấp để thực hành tính sổ khoản nợ có bảo đảm hay Tổ quản lý, thanh lý tài sản tổ chức bán đấu giá tài sản bảo đảm để thu hồi tiền thanh toán nợ cho chủ có đảm bảo? Chủ nợ có tài sản đảm bảo có được quyền yêu cầu quan toà đảm nhiệm thủ tục phá sản, Tổ quản lý, thanh lý tài sản cho phép xử lý tài sản đảm bảo, hoặc đề nghị Tổ xử lý tài sản đảm bảo để thu hồi khoản nợ đến hạn ngay sau khi nhận được quyết định mở thủ tục phá sản đối với DN lâm vào tình trạng phá sản đang có khoản nợ đến hạn hay không… ngoại giả, DN bị yêu cầu tuyên bố phá sản thường gặp khó khăn trong việc thu hồi các khoản nợ khi thực tiễn một số đơn vị mắc nợ đã tự giải thể, chuyển trụ sở nhưng không thông báo; một số cá nhân không có địa chỉ cụ thể, rõ ràng hoặc không còn ở nơi trú ngụ
Nếu việc bán tài sản thế chấp được giải quyết tách rời với các thủ tục thanh lý tài sản và thanh toán nợ của DN, bên nhận thế chấp rất có thể sẽ ép DN lâm vào tình trạng phá sản phải bán tài sản với mức giá không như mong muốn.
Vì vậy, giá trị tài sản được xác định thường không xác thực. Nhìn vào thành phần của hội đồng này, có thể thấy, phần đông là những người không có nghiệp vụ về tài chính, đủ trình độ để định giá về tài sản.
(*) Ban Pháp chế - Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam Nguyễn Thị Diệu Hồng (*). Rất nhiều câu hỏi treo chưa có câu giải đáp. Tuy nhiên, trên thực tế, chính điều này lại khiến Tổ quản lý, thanh lý tài sản hoạt động kém hiệu quả, bởi sự kết liên lỏng lẻo của các thành viên xuất phát từ tính chất kiêm nhiệm và đổi thay liên tục của các thành viên.
Luật Giá năm 2012 đã có hiệu lực từ ngày 1/1/2013, là một bước hoàn thiện về khung pháp lý cho hoạt động của các tổ chức thẩm định giá. Trong quyết định này, Tòa án sẽ ghi rõ số nợ phải thu còn lại mà Tòa án đã ra quyết định thu hồi nợ. Thí dụ, không quy định phương thức xử lý cho trường hợp, các khoản nợ phải thu khi con nợ không có mặt tại địa phương và không xác định được ở đâu, hoặc đối với con nợ cố tình vắng mặt trong đối chiếu nợ; hướng xử lý đối với trường hợp các khoản nợ phải trả, các khoản nợ phải thu nảy từ tranh chấp với DN yêu cầu tuyên bố DN phá sản mà chẳng thể thỏa thuận được; chưa có quy định về việc thu hồi nợ của DN bị tuyên bố vỡ nợ với những người nợ DN? Bất cập trong thủ tục thanh lý tài sản Có thể cho rằng, xử lý tài sản gắn liền với quyền dùng đất, là một trong những “vấn đề nhức nhối” khiến cho tình trạng xử lý tài sản của doanh nghiệp lâm vào tình trạng vỡ nợ nhiều khi “đi vào ngõ cụt”.
Hơn nữa, sẽ giải quyết được “lo ngại” về trình độ của chủ thể thực hành nhiệm vụ này, cũng như những mâu thuẫn giữa các văn bản luật pháp trong hoạt động của các thành viên Tổ quản lý, thanh lý tài sản.
Có đơn vị vừa là con nợ, vừa là chủ nợ, thì họ xin được đối trừ. Ảnh: Hà Thanh Hoạt động của Tổ quản lý, thanh lý tài sản không hiệu quả Tổ quản lý, thanh lý tài sản đóng vai trò rất quan yếu trong quy trình giải quyết thủ tục phá sản, đặc biệt là giai đoạn xử lý tài sản và là một trong những nhân tố có tính quyết định trong sự “thành bại” của việc giải quyết các vấn đề can dự đến tài sản của DN lâm vào tình trạng vỡ nợ.
Nhưng để được đối trừ nợ, lại phải qua một thủ tục khác là thủ tục xử lý tài sản phá sản. Liên tưởng đến phần định giá tài sản, cần có sự tham gia của các tổ chức định giá chuyên nghiệp vào việc định giá các tài sản của DN lâm vào tình trạng vỡ nợ để giải quyết tình trạng các tài sản được định giá thiếu xác thực gây thiệt hại cho cả con nợ và chủ nợ.
Điều này có thể dẫn tới hiện tượng, giá được xác định thấp hơn giá trị thật, khiến DN phá sản, cũng như các chủ nợ bị thiệt hại; giá được xác định quá cao, khiến việc thanh lý được tài sản gặp khó khăn, tài sản không bán được đồng nghĩa với việc DN không thể bị tuyên phá sản, chủ nợ không đòi được nợ, DN muốn “chết” cũng không được “chết”… Khó trong xử lý tài sản bảo đảm và thu hồi nợ Quy định xử lý các khoản nợ được đảm bảo bằng tài sản thế chấp, hoặc thay tại Điều 35, Luật vỡ nợ chưa hợp lý.
Luật cần phải phân tách các loại tài sản và quy định nhiều phương thức bán tài sản hơn để đảm bảo việc xử lý tài sản được chóng vánh và hiệu quả. Hiện tại, cũng như trong ngày mai, các tổ chức định giá sẽ phát triển và có thể đảm trách được việc định giá các tài sản này.
Do đó, phần nhà xưởng nếu không gắn với quyền sử dụng đất, thì không bán được, hoặc bán theo giá giá rất thấp. Việc thay thế một tập thể thành một cá nhân sẽ tạo cơ chế linh hoạt trong hoạt động. Cũng phải nhấn mạnh rằng, các quy định tại Luật vỡ nợ, đặc biệt là nội dung xử lý tài sản của DN lâm vào tình trạng phá sản liên tưởng đến quy định của nhiều văn bản khác nhau, như Luật Đất đai, Luật Thi hành án dân sự, Bộ luật Dân sự… Do đó, để giải quyết được vướng mắc về xử lý tài sản, cần phải xét tính đồng bộ của các văn bản khác, qua đó, kiến nghị sửa đổi để tìm được giải pháp hài hòa nhất.
Khó khăn liên can đến việc thu hồi nợ đối với cá nhân, tổ chức còn mắc nợ DN lâm vào tình trạng vỡ nợ do quy định tại Luật phá sản 2004 là chưa rõ ràng. Cơ quan Thi hành án nối thực hành việc thu hồi nợ theo quyết định tuyên bố phá sản và sẽ phân chia cho các chủ nợ theo tỷ lệ đã có tại quyết định phân chia tài sản ban đầu.
Một số kiến nghị Theo kinh nghiệm của một số nước trên thế giới, việc giám sát, quản lý tài sản của DN nên giao cho một chủ thể là quản tài viên - người thực hiện các nhiệm vụ về quản lý tài sản của DN lâm vào tình trạng vỡ nợ cho đến thời khắc thanh lý tài sản.
Theo quy định tại Luật phá sản năm 2004, thì thành phần của Tổ quản lý, thanh lý tài sản khá toàn diện, bao gồm đại diện từ phía cơ quan quốc gia có nghĩa vụ trong giải quyết thủ tục vỡ nợ (cơ quan thi hành án, tòa án), đại diện của những người có quyền và bổn phận liên tưởng (chủ nợ, con nợ, công đoàn) và hoạt động theo cơ chế các phiên họp, quyết định theo đa số.
Đối với bên mắc nợ là tổ chức, DN, có những trường hợp họ chỉ xác nhận nợ mà không có phương án trả nợ, hoặc đề nghị được trả dần với kế hoạch dài. Vày, tài sản của DN lâm vào tình trạng phá sản không phải loại nào cũng hạp với phương thức đấu giá và với việc tiêu hao trong thời gian quá dài khiến việc bán đấu giá không tìm được người mua, bán đi, bán lại vừa tốn về phí tổ chức, bảo quản tài sản, vừa kéo dài thời gian giải quyết.
Theo quy định của Luật vỡ nợ, trách nhiệm và quyền hạn của tổ chức này rất quan trọng, trong đó có những nhiệm vụ đề nghị ở trình độ chuyên môn về kế toán, tài chính của các thành viên, như định giá tài sản; lập bảng kê quơ tài sản hiện có của DN; quản lý tài sản, tài liệu, sổ kế toán của DN… Đặc biệt, tổ này có quyền về định giá tài sản đối với tổng giá trị tài sản hiện có của DN dưới 30 tỷ đồng, Tổ thành lập Hội đồng định giá tài sản với sự tham dự của Tổ trưởng Tổ quản lý, thanh lý tài sản, đại diện một số cơ quan khác có hệ trọng; đại diện chủ nợ của DN lâm vào tình trạng phá sản; đại diện công đoàn, hoặc đại diện người cần lao và quyết định theo phần lớn.
Trong thực tiễn, các DN khi vay tiền của các tổ chức tín dụng, đã thế chấp nhà xưởng gắn liền với đất có quyền sử dụng đất với hạn vận lâu dài. Thứ nhất, không rõ việc xử lý tài sản thế chấp là tách rời hay thực hiện chung với các thủ tục thanh lý nợ. Duyên do, trước hết khởi hành từ chính thành phần tạo nên tổ này. Việc áp dụng cứng nhắc phương thức xử lý tài sản này, trên thực tại, trong một số trường hợp, vừa gây phung phí, tăng hoài giải quyết phá sản, vừa làm cho thủ tục trở thành kéo dài, thậm chí là bế tắc.
Cũng có nhiều trường hợp, tài sản gắn liền với quyền dùng đất của DN lâm vào tình trạng vỡ nợ lại không phải là tài sản của DN, như ở lâm trường, nhiều nhà cửa, công trình kiến trúc, rừng trồng, cây công nghiệp… trên đất lại của cán bộ, công nhân viên không phải của DN, nên Tòa án rất khó xử lý. Bất cập này khiến thủ tục giải quyết phá sản kéo dài, nhiều khi không thực hành được, dẫn đến tình trạng DN không thể bị tuyên bố vỡ nợ, chủ nợ không thu hồi được tài sản, con nợ thì “chết không được chôn”.
Về bán đấu giá tài sản, thực tế đã chỉ ra rằng, không phải tài sản nào của DN cũng phù hợp cho phương thức bán đấu giá. Vấn đề này đặc biệt khó khăn khi hệ trọng đến DN quốc gia, bởi trong quá trình kinh dinh, DN quốc gia được giao đất, mua đất, nhưng khi thanh lý tài sản thường ngày, chủ sở hữu DN nhà nước không đồng ý cho bán đất, vì cho rằng, nguồn gốc đất từ vốn quốc gia.
Về lý thuyết, sự có mặt đầy đủ của các thành phần và cơ chế hoạt động như trên sẽ đảm bảo và dung hòa được lợi quyền của các bên hệ trọng trong giải quyết vụ việc vỡ nợ. Tuy nhiên, đây lại là một trong những điểm “vướng” nhất của Luật vỡ nợ năm 2004. Nhưng khi bán chuyển nhượng nhà xưởng với diện tích đất, thì tổ quản lý thanh lý tài sản không thể chuyển nhượng quyền sử dụng đất vì Luật Đất đai không cho phép.
Một vấn đề bất cập nữa trong thủ tục thanh lý tài sản đó chỉ là phương thức xử lý tài sản của DN bằng hình thức đấu giá. Về vấn đề chẳng thể bán hết tài sản của DN, nên chẳng thể tuyên bố DN vỡ nợ, có thể giải quyết theo hướng, sau khi bán hết tài sản, mặc dầu còn một số tiền nợ chưa thu được của những người mắc nợ DN bị yêu cầu phá sản, Tòa án vẫn ra quyết định tuyên bố phá sản. Một vấn đề nữa đó là, sự không cân xứng giữa trình độ của các thành viên trong Tổ với nghĩa vụ mà tổ này phải “gánh vác” là câu chuyện lớn.
Việc giám sát, quản lý tài sản của doanh nghiệp nên giao cho một chủ thể là quản tài viên.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét